در این شماره از مقالات خبری انجمن علمی چشمپزشکی ایران، به بررسی ۵ مطالعه جریانساز میپردازیم که در ماههای اخیر (نوامبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶) دنیای چشمپزشکی را تحت تأثیر قرار دادهاند.
۱. پیروزی آدالیموماب (Adalimumab) در نبرد با کورتیکواستروئیدها
مطالعه چندملیتی ADVISE نشان داد که در بیماران مبتلا به یووئیت غیرعفونی، داروی آدالیموماب بسیار موثرتر از داروهای سرکوبکننده ایمنی سنتی (CIDs) عمل میکند.
- دستاورد: ۶۹٪ از بیماران با مصرف این دارو توانستند دوز پردنیزولون خوراکی خود را به کمتر از ۷.۵ میلیگرم در روز برسانند.
- نتیجه: این دارو وابستگی بیماران یووئیت به کورتون را به شکل چشمگیری کاهش میدهد.
۲. ارتباط انسداد عروق شبکیه و زوال عقل (Dementia)؛ ابهام باقی است
بررسی دادههای بانک اطلاعاتی بریتانیا (UK Biobank) نشان داد که در ابتدا رابطهای بین انسداد عروق شبکیه (RVO/RAO) و آلزایمر دیده میشد، اما با تعدیل فاکتورهایی مثل دیابت، فشار خون و سیگار، این ارتباط معناداری خود را از دست داد.
- پیام بالینی: به نظر میرسد این فاکتورهای زمینهای مشترک هستند که ریسک هر دو بیماری را بالا میبرند، نه اینکه انسداد عروق مستقیماً باعث دمانس شود.
۳. میکروبیوم روده؛ بازیگر جدید در بیماری AMD
تحقیقات جدید نشان میدهد که تنوع باکتریهای روده در بیماران مبتلا به تخریب ماکولا وابسته به سن (AMD) کمتر از افراد سالم است.
- نکته جالب: مصرف مکملهای AREDS باعث افزایش تنوع میکروبیوم روده میشود که ممکن است یکی از مکانیسمهای اثرگذاری این مکملها در کنترل AMD باشد.
۴. تزریق سلولهای کشتشده قرنیه: جایگزینی برای پیوند؟
مطالعه ESCALÓN نتایج اولیه نویدبخشی را از تزریق سلولهای اندوتلیال کشتشده انسانی به همراه مهارکننده ROCK برای درمان ادم قرنیه گزارش کرد.
- ایمنی: هیچ عارضه چشمی جدی گزارش نشد و ضخامت مرکزی قرنیه و حدت بینایی بیماران بهبود یافت.
۵. ۵ داروی سیستمیک که شبکیه را تهدید میکنند!
یک مطالعه کوهورت بزرگ بر اساس دادههای FDA و بیمه سلامت کره جنوبی، ۵ داروی رایج را شناسایی کرد که ریسک بروز ماکولوپاتی (آسیب مرکز بینایی) در آنها نادیده گرفته شده بود:
- سیلدنافیل (Sildenafil) – (درمان اختلال نعوظ/فشار ریوی)
- آپیکسابان (Apixaban) – (ضد انعقاد خون)
- ایبروتینیب (Ibrutinib) – (درمان سرطان)
- پاکلیتاکسل (Paclitaxel) – (شیمیدرمانی)
- فینگولیمود (Fingolimod) – (درمان MS) – البته در این مطالعه ارتباط قطعی آن ضعیفتر بود.
توصیه انجمن: بیمارانی که این داروها را به صورت مزمن مصرف میکنند، باید تحت پایش منظم شبکیه قرار گیرند.
منابع: Ophthalmology, Ophthalmology Retina, Ophthalmology Science, Cornea, JAMA Ophthalmology (2025-2026).
