بیماری تلانژکتازی ماکولا نوع ۲ (MacTel Type 2) همواره برای چشمپزشکان و بیماران یک چالش بوده است؛ چرا که سرعت پیشرفت آن در افراد مختلف بسیار متفاوت است. برخی بیماران دههها دید خوبی دارند، در حالی که برخی دیگر به سرعت دچار کاهش بینایی میشوند.
طبق جدیدترین مطالعه منتشر شده در مجله Ophthalmology (فوریه ۲۰۲۶)، محققان الگوهای خاصی را در لایه Ellipsoid Zone (EZ) شناسایی کردهاند که میتواند کلید پیشبینی آینده بینایی بیماران باشد.
شناسایی ۳ الگوی اصلی تخریب لایه EZ
در این مطالعه طولی که روی ۶۰۶ چشم انجام شده، محققان با استفاده از تصاویر En face OCT، سه الگوی متمایز از دست رفتن لایه الیپسوئید را شناسایی کردند:
| الگوی تخریب | ویژگیهای ظاهری در OCT | سرعت پیشرفت بیماری |
| الگوی ۱ | فضاهای هیپورفلکتیو با مرز مشخص (شبیه کیست یا سوراخ) | بسیار کند |
| الگوی ۲ | محو شدن ساختارهای لایه خارجی ماکولا تا لایه EZ | سریع |
| الگوی ۳ | ترکیبی از فضای کیستمانند و محوشدگی ساختاری | سریع |
چرا تشخیص این الگوها در سال ۲۰۲۶ حیاتی است؟
اهمیت این طبقهبندی فراتر از یک تشخیص ساده است. با تایید درمانهای نوین توسط FDA، از جمله درمانهای سلولی ایمپلنتشونده (مانند ENCELTO)، مدیریت این بیماری وارد فاز جدیدی شده است.
۱. غربالگری برای جراحی
حالا پزشکان میتوانند با تشخیص الگوهای ۲ و ۳ که سرعت پیشرفت بالاتری دارند، بیمارانی را که بیشترین سود را از جراحی و ایمپلنتهای سلولی میبرند، زودتر شناسایی کنند.
۲. شخصیسازی درمان بر اساس امید به زندگی
از آنجایی که MacTel یک بیماری مادامالعمر است، حتی در الگوهای سریع نیز روند تخریب نسبت به بسیاری از بیماریهای دیگر شبکیه کندتر است. پزشکان باید بر اساس الگوی OCT و تخمین طول عمر بیمار، در مورد ضرورت مداخلات تهاجمی تصمیمگیری کنند.
محدودیتهای مطالعه و نگاه به آینده
اگرچه مدلسازیهای بیزی (Bayesian modeling) نتایج نویدبخشی ارائه دادهاند، اما باید توجه داشت که:
- این مطالعه به صورت گذشتهنگر (Retrospective) انجام شده است.
- تاثیر مستقیم درمانهای جدید بر روی تغییر این الگوها هنوز به طور کامل در این دادهها لحاظ نشده است.
با این حال، این یافتهها گام بزرگی در جهت پزشکی دقیق (Precision Medicine) در چشمپزشکی ایران و جهان محسوب میشود.
منبع علمی: این گزارش بر اساس تحلیل دکتر Sunir J. Garg از مطالعه منتشر شده در مجله Ophthalmology 2026 با عنوان “Long-term progression of ellipsoid zone loss in macular telangiectasia type 2” تهیه شده است.
