چشم بیونیک؛ از رویا تا واقعیت
امروزه فناوریهای زیادی به کمک دانش چشمپزشکی آمده که بینایی را تا حدودی به چشمان کمبینا و حتی برخی نابینایان باز میگرداند، اما برخی ادعاها در این عرصه گاه شکل غیرواقعی و اغراق آمیز به خود گرفته که بیمار را سردرگم و ناامید میکند. یکی از این فناوریها پدیدهای به نام “چشم بیونیک” است که روزنامه ایندیپندنت فارسی چندی پیش ادعا کرد ۹۵ درصد بینایی را به فرد نابینا باز میگرداند، این در حالی است که نتیجه تحقیقات نشان میدهد چنین ادعایی واقعیت ندارد.
صرف نظر از اینکه این ادعاها از سوی کدام رسانه انجام میشود، نکته نگران کننده این است که فرد نابینایی که در جستجوی روزنهای برای رهایی از تاریکی است و بر اساس این آمارهای اغراقآمیز تن به برخی جراحیها و یا روشهای درمانی میدهد و نتیجه نمیگیرد، به چه میزان از نظر روحی آزار میبیند و دچار سرخوردگی و بیاعتمادی میشود.
چشم بیونیک یا پروتز شبکیهای نیز نوعی فناوری پزشکی پیشرفته است که برای بیمارانی که به دلیل بیماری “رتینیت پیگمانتوزا” یا “دژنراسیون ماکولا” بینایی خود را از دست دادهاند، مورد استفاده قرار میگیرد.
هدف اصلی استفاده از این فناوری، بازگرداندن حس دید در حد تشخیص نور یا سایههایی به چشمان بیمارانی است که بینایی خود را از دست دادهاند.
این فناوری در سال ۲۰۱۷ به صورت محدود در چند مرکز چشم پزشکی تخصصی در تهران و شیراز انجام شد.
دکتر محمدحسین نوروززاده، فلوشیپ شبکیه در این باره میگوید: این ادعا که چشم بیونیک بینایی را تا ۹۵ درصد بازمیگرداند بههیچوجه صحیح نیست. حقیقت آن است که این فناوری برای بیماران دارای مشکلات شبکیهای خیلی عمیق که تقریبا نابینا هستند، یعنی نور را به سختی تشخیص میدهند، میتواند مقداری از بینایی را بازگرداند، آن هم در حدی که فقط هالهای از نور را ببینند.
وی در باره نحوه عملکرد این فناوری میافزاید: چشم بیونیک در واقع یک سیستم الکترونیک است که روی شبکیه کار گذاشته می شود؛ این سیستم میتواند سلولهایی را که از کار افتادهاند بایپس کند.
رئیس انجمن چشمپزشکی استان فارس یادآوری میکند: چند سال پیش ۴ تا ۵ کیس در تهران و شیراز از این فناوری استفاده کردند، ولی متأسفانه نتیجه درخور توجهی از آن گرفته نشد و به دلیل تحریم کشورمان، شرکت تأمین کننده هم دیگر امکان ارسال آن به ایران را نداشت و بررسی در این مورد بهطور کلی متوقف شد. به همین دلیل در شرایط کنونی این فناوری در کشورمان قابل دسترسی و استفاده نیست.
به گفته وی در دنیا هم این تکنیک هنوز در سطح تحقیقاتی قرار دارد و به عرصه درمان ورود نکرده و به همین دلیل در دسترس همگان نبوده و نمیتوان گفت صددرصد تاثیرگذار و موفق است.
یادآور میشود این فناوری پیشرفته که با استفاده از ایمپلنتهای الکترونیکی، سیگنالهای نوری را به عصب بینایی منتقل میکند، هزینه بسیار گزافی معادل ۱۷۰ تا ۲۰۰ هزار دلار دارد.
البته باید به این نکته هم اشاره کرد که گرچه دیدن کورسویی از روشنایی برای کسانی که در دنیایی تاریک زندگی میکنند، رویایی است که تحقق آن به این هزینه سنگین میارزد، ولی دادن امید واهی به بیماری که حاضر است تمام دارایی خود را بدهد تا بینایی به چشمانش بازگردد و همچنین ارائه آمارهای اغراقآمیز در این خصوص از سوی هر رسانه یا فرد و گروهی، عملی غیر انسانی و غیر اخلاقی است.
امیدواریم آیندگان در عرصه چشمپزشکی شاهد تجربیاتی باشند که امروزه در تصور ما هم نمیگنجد و این ویژگی پویایی علم و دانش بشری است و شاید روزی هم دانش چشمپزشکی به فناوریهایی مجهز شد که نابینایی را بهطور کامل درمان کند؛ تا آن روز باید منتظر بمانیم.
